Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T11:53:13.125802+00:00

Ени Бааланты: 2 Тимофейӓ

Ени Бааланты: 2 Тимофейӓ

1. Ени Бааланты

1. Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

2. Географийа Карталары

Ени Бааланты

Ени Бааланты

1. Ени Бааланты

2. Гириш

1. 2 Тимофейӓ

Ии Хабер

Иисус Христос ичин

Библийайы чевирӓн Институт

Москва

2006

Ени Бааланты

Ени Бааланты
гагауз дилиндӓ

Чевириӂи Стефан Байрактар

Теологийа редактору Ӂеймс Данненберг

Илӱстрацийалары кулланмак ичин изин верди:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Библийайы чевирӓн Институт, Москва, 2006

Гириш

ГИРИШ

Паалы окуйуӂулар!

Сиз тутэрсыныз елиниздӓ Ени Баалантыйы, ангысы чевирили шиндики заманда кулланылан гагауз дилинӓ. Ени Баалантынын 27 кийады, Ески Баалантынын кийатларыннан барабар, дӱзер Айоз Йазылары, Библийайы, ангысы бӱӱн дӓ калэр дӱннедӓ ен окунан кийат.

Ени Баалантыйа топлу аннатмак кийатлары, насаат мектуплары хем пророк кийады Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Аннатмак кийатларына гирер Евангелийа (Ии Хабер) Матфейдӓн, Марктан, Лукадан хем Иоандан, хем дӓ Апостолларын Йаптыклары.

«Евангелийа» – бу лаф урум (грек) дилиндӓн чекилер, маанасы онун – «Ии Хабер». Иисус Христос бӧлӓ ады койду ӱӱретмесинӓ. Онуштан Евангелийа айырылмаз баалы Она: О – Ии Хабер куртулмак ичин, ани баашлады Аллахын Оолу инсана йашамасыннан, ӧлмесиннӓн, дирилмесиннӓн хем гӧкӓ калкмасыннан. Пек ӧнемли, ани биздӓ вар Евангелийа дӧрт йазыӂыдан. Оннар йардым едер гӧрмӓӓ бирсой олайлары тӱрлӱ бакышлара гӧрӓ хем таа ии ачыкламаа Иисус Христозун ӱӱретмесини хем йашамасыны.

Ени Баалантыда йаздырылма олайлар гечер 1-ӂи асирдӓ Палестинада бизим тарихин башлантысында. Озаман Палестина булунурду Рим (Рома) императорларын куведи алтында. Иудей халкы, ани йашарды кенди топраанда, чалышарды корумаа кенди динини, ангысынын темели – Айоз Закон, ани Аллах вердийди пророк Моисейӓ.

Моисейин ардындан гелӓн пророклар чойу сӧлӓрмиш, ани гелеӂек Аллахын Сечилмиши, Ангысы гетиреӂек инсана куртулмак гӱнахтан хем ӧлӱм кувединдӓн. Да те бизим ени тарихин чекетмесиндӓ, Палестинанын кӱчӱк касабасында, Вифлеемдӓ, дууду чоктан бекленӓн Мессийа – Иисус Христос. «Христос» чевирилер урум дилиндӓн ниӂӓ «Йааланмыш», «Сечилмиш».

Аллахын Оолу баашлады Ии Хабер куртулмак ичин хербир адама, нередӓ о йашаса хем несой да дилдӓ лафетсӓ.

Иисус Христос ичин, ниӂӓ дӱннедӓ даалмыш Ии Хабер, аннадэр кийат Апостолларын Йаптыклары. Бу кийадын бӱӱк паасы вар, чӱнкӱ о гӧстерер илк христианнарын йашамак олайларыны сыравардыр, ниӂӓ оннар олду. Онда аннадылэр, ниӂӓ биркач апостол, бакмайып коркулара, корумушлар хем етиштирмишлӓр Ии Хабери инсана бӱтӱн дӱннедӓ.

Ени Баалантыйа топлу 21 кийат, ангыларын белли йазыӂылары – Иаков, Петри, Иоан, Иуда, Павли. Хербир кийат сӧлеер, кимӓ йазылды хем йолланды. Оннар йазылы христиан клиселеринӓ йада саде бир кишийӓ. Йолланма кийатлар ӂувап едер тӱрлӱ сорушлара: ачыклээр, ниӂӓ Аллахын сӧзӱнӱ, ӧлӓ дӓ дин сорушларыны хем христианнарын йашамасыны.

Ени Баалантынын сонунку кийады – Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Бу – пророк кийады. Ону диил колай окумаа, онда вар чок сӱрет, ангыларында ачыкланэр Аллахын хербир инсана даава кесмеси ичин, шиндики дӱннейин сонунда кайбелмеси ичин хем онун еринӓ «ени гӧк хем ени ер» гелмеси ичин.

Илкинки Ени Бааланты кийатлары дӱзӱлмӱш евелки урум дилиндӓ. Бу кийатлары 2000 йыл ичиндӓ – христианныын ӧмӱрӱндӓ – чевирмишлӓр ӱзлӓрлӓн диллерӓ бу дӱннедӓ. Гагауз дилинӓ Айоз йазыларын чевирилмеси башлээр 20-ӂи асирин чекетмесиндӓн, ачан гагауз протоиерей Михаил Чакир чевирмиш ана дилинӓ кими Ески хем Ени Бааланты кийатларыны.

Окуйуӂулар тексти аннасын дейни, кийадын биткисиндӓ вар сӧзлӱк хем карталар. Сайфаларын ашаасында вар сноскалар, ани ачыклээр зор аннашылан лафлары хем ерлери, хем дӓ гӧстерер евелки оригинал текстлерин бири-биринӓ уймайан ерлерини. Лафлар, ани ен ески урумӂа текстлердӓ йок, чевирмемиздӓ алынэр кыйнаш скобкалара.

Библийайы чевирӓн Институт шӱкӱр едер чевириӂилерӓ хем редакторлара, ким он йылын ичиндӓ чалышты Ени Баалантыйы гечирмӓӓ гагауз дилинӓ, хем дӓ хепсинӓ, ким, йардым едип, чалышты хазырламаа бу ени басымы.

Йазык, ки баш чевириӂи пастор Стефан Байрактар (1939 – 2001) гӧрмейеӂек шансора бу кийадын типарланмасыны, дӱннейӓ чыкмасыны, онуштан биз есапладык корумаа онун чевирилмиш текстини, май бишей дииштирмейип.

Библийайы чевирӓн Институт

2 Тимофейӓ

2 Тимофейӓ

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

1

ПАВЛИНИН ИКИНӁИ КИЙАДЫ ТИМОФЕЙӒ

Селӓм

1^1Бӓн, Павли, Иисус Христозун апостолу Аллахын истемесинӓ гӧрӓ, йолланылдым насаат едейим йашамак ичин, ани аданмыш Иисус Христозда+.

2Селӓм йоллээрым Тимофейӓ, беним севгили ушаама: ииверги, аӂыйаннык, услулук Аллах Бобадан хем бизим Сааби Иисус Христоздан+.

Ии Хаберӓ инанч ол

3Шӱкӱр едерим Аллаха, Ангысына измет едерим деделерим гиби пак ӱзлӓн, дурмамайӂа геӂӓ-гӱндӱз анарак сени беним дуаларымда+.

4Зерӓ аклыма гетирерим сенин гӧз йашларыны, да ӧзледим гӧрейим сени, ки севинмеликлӓн долайым.

5Аклыма гетирерим сенин йапынмадык инаныны, ани баштан варды сенин бӱӱк ананда, Лоидада, хем сенин ананда, Евникада, да чок инанэрым, ани хеп о инан сендӓ дӓ вар+.

6Онуштан аклына гетирерим, алифлендирӓсин Аллахын баашышыны, ани едендин еллерими коймамдан сенин ӱстӱнӓ+.

7Зерӓ Аллах верди бизӓ диил коркаклык духу, ама кудрет, севги хем кендини запетмӓк духу+.

8Онуштан, утанма шаатлык етмӓӓ бизим Сааби ичин хем утанма бендӓн дӓ, ани капана дӱштӱм Онун ичин, ама бенимнӓн пай ал зеетленмектӓ Ии Хабер ичин Аллахын кувединнӓн+.

9О куртарды бизи да чаарды, Кенди айоз халкы олалым, диил бизим йаптыкларымыза гӧрӓ, ама Кенди курулмушуна хем иивергисинӓ гӧрӓ, ани верилди бизӓ Иисус Христозда баштан дивечликтӓн,+

10ама шинди ачылды бизим Куртарыӂы Иисус Христозун гӧрӱнмесиннӓн. О бозду ӧлӱмӱн куведини да айдыннаа чыкарды йашамайы хем ӧлӱмсӱзлӱӱ Ии Хаберлӓн,+

11ангысы ичин бӓн койулдум насаатчы, апостол хем ӱӱредиӂи /миллетлерӓ/+.

12Бу бетерӓ бӓн бӧлӓ зеетленерим, ама хич утанмээрым, зерӓ билерим, Кимӓ инандым хем чок инанэрым, ани Онун вар куведи о Гӱнӓ кадар, корусун ону, не бана верилди+.

13Ӧрнек оларак, тутун о саа сӧзлердӓн, ани бендӓн ишиттин, инаннан хем севгийлӓн, ани Иисус Христозда.

14О ии ӱӱретмеклери, не верилди сана, кору Айоз Духлан, Ким биздӓ йашээр+.

15Сӓн билерсин, ани хепси Асийада оланнар бендӓн атылдылар. Оннарын арасында – Фигел хем Ермоген+.

16Сааби Онисифорун евинӓ аӂыйаннык версин, зерӓ о чок сыра бени иилендирди хем утанмады беним синӂирлеримдӓн,+

17ама Рома касабасында булунаркан, бӱӱк чалышмаклан аарады бени, булунӂа.

18Сааби версин она, ки о Гӱндӓ аӂыйаннык булсун Саабидӓн, зерӓ некадар о бана измет етти Ефес касабасында, сӓн чок ии билерсин.

2

Дайанмак зеетлердӓ

2^1Ӧлӓ ки, оолум, каавилен хайырлан, ани Иисус Христозда.

2Ӱӱретмеклери, не ишиттин бендӓн чок шаатлар ӧнӱндӓ, вер инанч инсаннарын елинӓ, ангылары беӂерерлӓр башкаларыны да ӱӱретмӓӓ.

3Дайаныӂы ол зеетлердӓ, ниӂӓ Иисус Христозун бир ии аскери+.

4Хич бир аскер бааламаз кендини гӱннӱк йашаманын зааметлериннӓн, чӱнкӱ кендини бакэр беендирсин аскерлик заабидинӓ.

5Йарышаннар, сырайа гӧрӓ йарышмарсайдылар, фенец казанамазлар+.

6Чифтчи, ким чалышып-ишлеер, лӓӓзым алсын илк пайы берекеттӓн+.

7Не сӧлеерим, ии анна; Сааби сана хербир иш ӱзерӓ акыл вереӂек.

8Унутма Иисус Христозу, Давидин сенселесиндӓн, Ангысы ӧлӱдӓн дирилди, ниӂӓ ачыкланэр Ии Хабердӓ, ангысыны насаат едерим+.

9Онуштан зеет чекерим, артык синӂирлӓрлӓн баалайым ниӂӓ бир фена йапыӂы, ама Аллахын сӧзӱ синӂирлӓн бааланмаз+.

10Бунун ичин хепсинӓ дайанэрым сечилмишлӓр ичин, ки оннар да куртулмак еденсиннӓр, ани Иисус Христозда, дивеч метинниклӓн+.

11Аслыдыр бу сӧз: «Еер биз Онуннан ӧлдӱйсейдик, Онуннан да йашайаӂэз+.

12Еер дайанарсак, Онуннан билӓ да падишахлык едеӂез. Еер Ондан атыларсак, О да биздӓн атылаӂэк+.

13Еер биз инанч олмарсак, О инанч калэр, зерӓ йок насыл бишей йапсын Кенди табеетинӓ каршы»+.

14Буннары инанӂыларын аклына гетир, Аллахын ӧнӱндӓ хаберлейерӓк, чекишмесиннӓр лафлар ичин, зерӓ бундан файда олмаз, ама кайыплаа гӧтӱрер оннары, ким сеслеер+.

15Бак, да ол Аллахын ӧнӱндӓ ниӂӓ дененмиш ишчи, ангысы йок недӓн утансын, доору ӱӱредип аслылык сӧзӱнӱ.

16Ама узаклан бошуна лафлардан, ани йарашмээр айозлаа, зерӓ бӧлӓ лафеденнӓр таа чок зееделейеӂеклӓр сайгысызлыы Аллаха каршы+.

17Оннарын лафлары гангрена гиби даалаӂэк. Бутӱрлӱ булунэр Именей хем Филет,+

18ангылары аслылыктан саптылар, дейип, ани дирилмӓк олду. Бунуннан кимилерин инаныны бозэрлар+.

19Ама Аллахын темели каави дурэр да бӧлӓ мӱхӱрлӱ: «Сааби таныйэр Кендикилерини» хем «Узаклашсыннар кӧтӱлӱктӓн хепси, ким чаарэр Саабинин адыны».

20Бир бӱӱк евдӓ вар хертӱрлӱ каплар, диил саде алтындан хем гӱмӱштӓн, ама вар аачтан да, топрактан да. Кимиси файдаланэр икрамны ишлӓр ичин, ама кимиси икрамсыз ишлӓр ичин+.

21Ӧлӓ ки, ким икрамсыз ишлердӓн пакланаӂэк, о айозланмыш бир кап олаӂэк, икрамны ишлерӓ уйгун хем Чорбаӂыйа файдалы, хазыр йапсын хертӱрлӱ ии ишлӓр.

22Генчлик хавезлериндӓн кач, да излӓ доорулуу, инаны, севгийи, услулуу хепсиннӓн, ким Саабийи чаарэр пак ӱректӓн+.

23Ахмакчасына хем аннамаксыз йарышмаклардан сакын, билерӓк, ани оннардан дебрешер кавга+.

24Саабинин кулу дӱшмеер кавгаӂы олсун, ама дӱшер йалпак олсун хепсиннӓн, беӂерсин ӱӱретмӓӓ хем сабурлу олсун, ачан она каршы кӧтӱлӱк йапэрлар.

25Йавашлыклан йола гетирсин оннары, ким каршы она дурэр. Аллах беки оннара колайлык вереӂек, ани гӱнахларындан Она дӧнсӱннӓр да аслылыы танысыннар+.

26Озаман кендилеринӓ гелип, чӧзӱлӓбилирлӓр диаволун арканындан, зерӓ диавола есир дӱшмӱштӱлӓр, ки йапсыннар онун кефини+.

3

Битки гӱннӓр

3^1Билӓсин, ани битки гӱннердӓ зор вакытлар олаӂэк+.

2Зерӓ инсан олаӂэк кендини севӓн, парайы севӓн, ӱӱнӓн, ходул, кӧтӱлейиӂи, анайы-бобайы сеслӓмейӓн, шӱкӱрсӱз,+

3айозлук хем севги недир билмейӓн, узлашмайан, фитлейиӂи, запсыз, азгын, иилик душманы,+

4хайын, фикирсиз, шишкин, таа чок сефа севеннӓр, некадар Аллахы.

5Кендилерини гӧстерерлӓр сансын Аллахын йолунда, ама йолун куведини инкӓр едерлӓр. Бутӱрлӱ инсаннардан узак дур.

6Оннардан кимилери евлерӓ сокулэр да сансын есир алэрлар заваллы карылары, ани гӱнахлан ӱклӱ хем тӱрлӱ хавезлӓрлӓн сӱрӱкленер,

7ани дайма ӱӱренерлӓр, ама хич бирзаман етишӓмеерлӓр танысыннар аслылыы.

8Ниӂӓ Йаннис хем Йамбрис Моисейӓ каршы калктылар, хеп ӧлӓ буннар да аслылаа каршы дурэрлар. Оннар – бозук фикирли, инан ичин рет едилмиш инсаннар.

9Ама оннар чок илерлӓмейеӂеклӓр, зерӓ оннарын акылсызлыыны херкези ачык гӧреӂек, ниӂӓ олду Йаннисин хем Йамбрисин акылсызлыы.

Тимофейӓ битки насаатлар

10Ама сӓн йакындан изледин беним ӱӱретмеми, йашамамы, неетлерими, инанымы, сабурлууму, севгими, дайанмамы,

11кооламаклары хем зеетлери, ани башыма гелди Антиохийа, Иконийа хем Листра касабаларында. Не кооламаклар гечирдим! Ама хепсиндӓн Сааби куртарды+.

12Хепси, ким истеер гитмӓӓ Аллахын йолунда, инанарак Иисус Христоза, оннар кооланмыш олаӂэклар+.

13Кӧтӱ инсаннар хем шарлатаннар кӧтӱлӱктӓ гиттикчӓ илерлейеӂеклӓр, башкаларыны алдадарак, кендилери дӓ алданарак+.

14Ама сӓн тутун о ишлердӓн, не ӱӱрендин хем не сана инандырылды, зерӓ билерсин, кимдӓн ӱӱрендин.

15Сӓн Айоз Йазылары кӱчӱклӱӱндӓн билерсин. Оннар вар ниӂӓ аарифлетсиннӓр сени, ки куртуласын инаннан Иисус Христоза+.

16Хепси Айоз Йазылар есилмиш Аллахтан хем файдалы, ки ӱӱретсиннӓр, таказаласыннар, дӱзелтсиннӓр, сынаштырсыннар доору олмаа,+

17ки Аллахын адамы олсун таман хем хертӱрлӱ ии иш йапмаа хазыр+.

4

4^1Еминнеерим сени Аллахын хем Сааби Иисус Христозун ӧнӱндӓ, Ангысы даава кесеӂек дирилерӓ хем ӧлӱлерӓ, зерӓ О, гелип, падишахлык едеӂек+.

2Аллахын сӧзӱнӱ хаберлӓ, херзаман чалыш бу иштӓ, ии вакытта хем зор вакытта. Инандыр, таказала, ӱреклендир, ӱӱредерӓк бӱтӱн сабурлуклан+.

3Зерӓ вакыт гелеӂек, ачан саа ӱӱретмеклерӓ дайанамайаӂэклар, ама йаннарына топлайаӂэклар ӱӱредиӂилери кенди истедиклеринӓ гӧрӓ, ки назландырсыннар оннары.

4Кулакларыны тыкайаӂэклар, ки сеслӓмесиннӓр аслылыы, йолдан сапарак, масаллара давранаӂэклар.

5Ама сӓн хербир иш ӱзерӓ кушку ол, зеетлерӓ дайан, Ии Хабери насаат ет, изметчилиини таманна+.

6Зерӓ шиндӓн сора беним каным дӧкӱлеӂек, ниӂӓ шарап курбанын ӱстӱнӓ, беним ичин гечинмӓк вакыды йаклашты+.

7Ии савашта дӱӱштӱм, йарышы битирдим, инаны корудум+.

8Шиндӓн сора бана хазыр дурэр доорулук фенеци, ани Сааби, Доору Дааваӂы, о Гӱндӓ вереӂек бана, диил саде бана, ама хепсинӓ, ким ӧзлемӓклӓн беклеер Онун гелмесини+.

Павлинин кенди истемеклери хем селӓмнери

9Некадар тез чалыш бана гелмӓӓ.

10Зерӓ Димас бени бракты, чӱнкӱ таа чок севди бу дӱннейи да гитти Салоник касабасына. Крискис гитти Галатийайа, Тит – Далматийайа+.

11Салт бир Лука калды бенимнӓн. Ал Маркы да гетир сениннӓн, зерӓ о бана йардымӂы олар изметтӓ+.

12Бӓн Тихики йолладым Ефес касабасына+.

13Ачан гелеӂӓн, гетир йаамурлуу, ани брактым Троада касабасында Карпын евиндӓ. Гетир кийатлары, айыры, пергаментлери[*]+.

14Бакырӂы Александру чок феналык бана йапты. Сааби ӧдесин онун ишлеринӓ гӧрӓ!+

15Сӓн дӓ сакын ондан, зерӓ чок каршы дурду бизим сӧзлеримизӓ.

16Илк корунмак лафымда кимсей беним тарафымда калмады, хепси бени бракты. Бунун ичин оннардан есап сорулмасын!

17Ама Сааби беним йанымдайды, О бени каавиледи, ки насаат иши таманнансын беним аазымнан, да хепси миллетлӓр ону ишитсиннӓр. Бӧлӓ асланын аазындан куртулдум.

18Сааби бени хертӱрлӱ кӧтӱлӱктӓн куртараӂэк да Кенди Гӧктеки Падишахлыы ичин коруйаӂэк. Она метинник дивечтӓн дивеӂӓ! Амин.

19Селӓм вер Прискиллайа хем Акилайа хем Онисифорун евдекилеринӓ+.

20Ераст калды Коринф касабасында. Трофими хаста брактым Милит касабасында+.

21Чалыш кыштан ӧнӂӓ бана гелмӓӓ. Селӓм сана верер Еввул, Пуденс, Лин, Клавдийа хем хепси кардашлар.

22Сааби /Иисус Христос/ олсун сенин духуннан. Сизиннӓн ииверги олсун. /Амин./

* 4:13 Пергамент – йазмак ичин деридӓн кийат.

+ 1:1 Тита 1:2, Чыфытлара 9:15

+ 1:2 Йаптыклар 16:1, Филиплилерӓ 2:22, 1 Тимофейӓ 1:2, 2 Иоанын 1:3

+ 1:3 1 Салониклилерӓ 3:10, Йаптыклар 23:1, 2 Коринфлилерӓ 1:12, Ромалылара 1:8, Филимона 1:4

+ 1:5 Йаптыклар 16:1

+ 1:6 Йаптыклар 6:6, 1 Тимофейӓ 4:14, 1 Тимофейӓ 5:22

+ 1:7 Ромалылара 8:15

+ 1:8 Марк 8:38, Ромалылара 1:16, 2 Тимофейӓ 2:3, 2 Тимофейӓ 4:5

+ 1:9 Ромалылара 3:27, Ефеслилерӓ 2:4, Ефеслилерӓ 2:8, Тита 3:5

+ 1:10 1 Коринфлилерӓ 15:54-55, Ромалылара 16:24

+ 1:11 1 Тимофейӓ 2:7

+ 1:12 2 Тимофейӓ 2:9, Марк 8:38, Ромалылара 1:16, 1 Тимофейӓ 6:20

+ 1:14 Ромалылара 8:9

+ 1:15 Йаптыклар 19:10

+ 1:16 2 Тимофейӓ 4:19, Йаптыклар 21:33, Йаптыклар 28:20, Матфей 25:36

+ 2:3 1 Тимофейӓ 1:18, 2 Тимофейӓ 1:8, 2 Тимофейӓ 4:5

+ 2:5 1 Коринфлилерӓ 9:25
+ 2:6 1 Коринфлилерӓ 9:10
+ 2:8 1 Коринфлилерӓ 15:20, Матфей 1:1
+ 2:9 Ефеслилерӓ 3:1, Филиплилерӓ 1:7

+ 2:10 1 Петринин 5:10, Ефеслилерӓ 3:13, 2 Коринфлилерӓ 1:6

+ 2:11 1 Тимофейӓ 1:15, Тита 3:8, Ромалылара 6:8, Апокалипсис 20:4

+ 2:12 Матфей 10:33
+ 2:13 Ромалылара 3:3,
+ 2:14 1 Тимофейӓ 6:4, Тита 3:9

+ 2:16 1 Тимофейӓ 4:7, 1 Тимофейӓ 6:20, Тита 3:9

+ 2:17 1 Тимофейӓ 1:20
+ 2:18 1 Коринфлилерӓ 15:12
+ 2:20 Ромалылара 9:21

+ 2:22 Матфей 5:9, Ромалылара 14:19, 1 Тимофейӓ 1:5

+ 2:23 1 Тимофейӓ 6:4
+ 2:25 Галатийалылара 6:1, Йаптыклар 8:22
+ 2:26 1 Тимофейӓ 3:7
+ 3:1 1 Иоанын 2:18, 1 Тимофейӓ 4:1
+ 3:2 Лука 16:14, 1 Тимофейӓ 6:10
+ 3:3 Ромалылара 1:28-31

+ 3:11 Йаптыклар 13:50, Йаптыклар 14:5, Йаптыклар 14:19,

+ 3:12 Иоан 15:20, Йаптыклар 14:22, 1 Салониклилерӓ 3:3

+ 3:13 Апокалипсис 22:11
+ 3:15 Йаптыклар 16:1
+ 3:16 2 Петринин 1:20-21
+ 3:17 1 Тимофейӓ 6:11

+ 4:1 Иоан 5:22, Йаптыклар 10:42, Йаптыклар 17:31, 1 Петринин 4:5

+ 4:2 1 Тимофейӓ 5:20, Тита 1:13, Тита 2:15

+ 4:5 Марк 13:33-34, 1 Петринин 1:13, Ефеслилерӓ 6:18, 1 Салониклилерӓ 5:6, 2 Тимофейӓ 1:8, 2 Тимофейӓ 2:3

+ 4:6 Йаптыклар 21:13, Филиплилерӓ 2:17, 2 Петринин 1:14, Филиплилерӓ 1:23

+ 4:7 1 Тимофейӓ 6:12, Иуданын 1:3, Йаптыклар 20:24

+ 4:8 Иаковун 1:12

+ 4:10 Колослулара 4:14, Филимона 1:24, Марк 4:19, 2 Коринфлилерӓ 2:13, Галатийалылара 2:1, Колослулара 4:14, Филимона 1:24

+ 4:11 Йаптыклар 12:12, Йаптыклар 15:37-38, Колослулара 4:10

+ 4:12 Йаптыклар 20:4, Тита 3:12
+ 4:13 Йаптыклар 16:8
+ 4:14 1 Тимофейӓ 1:20,

+ 4:19 Йаптыклар 18:2, Ромалылара 16:3, 1 Коринфлилерӓ 16:19, 2 Тимофейӓ 1:16

+ 4:20 Йаптыклар 20:4, Йаптыклар 21:29

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZC

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

1. А

2. Б

3. В

4. Д

5. З

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. С

13. Т

14. Ф

15. Х

СӦЗЛӰК

Адам Оолу: бутӱрлӱ Иисус адларды Кендисини. Бутӱрлӱ Мессийа адланэр Ески Баалантыда, Даниилин кийадында (Дан. 7:13 ) хем башка Айоз Йазыларда. Бу адлан Иисус истӓрди гӧстерсин, ани О Кендиси Мессийа хем Падишах. Башка тарафтан, Иисус Кендини сайарды инсаннан бир, онун ичин дейӓрди Кендиси ичин «Адам Оолу».

Айоз бина: йалныз бир кӓӓмил йапы, йапылы маасуз Аллаха изметчилик ичин. Айоз бинанын аулу ичиндӓ варды курбаннык, нередӓ гетирилӓрди курбан гӱнах ичин хем башка курбаннар. Бу бинайы баштан йапты падишах Соломон. Бозгунӂулуктан сора ону енидӓн йапты Зоровавел. Сора бунун да еринӓ башка бир Айоз бина йапты падишах Ирод. Айоз бина ичиндӓ Аллахлан адамын булушмак ерийди.

Айоз Йазылар: дин кийатлары, йазылы Аллахын пророкларындан, ангылары гирӓрди Ески Баалантыйа. Иисус Христоздан сора буннара Ени Баалантынын кийатлары екленди.

Аксакал: Израилин миллет ӧндерӂилериндӓн бири.

Аллахтан корканнар: тайфӓннар, ангылары иудей дининӓ дӧнмӱш, ама кесикли олмамыштылар.

Алтар: маса, нередӓ попаз гӱннӱклӓрди.

Баш попаз: иудейлердӓ ен бӱӱк попаз, ани кулланарды Синедриону. Салт онун варды доорулуу йылда бир сыра гирсин Айоз бинанын Ен айоз еринӓ.

Билгичлӓр: бак Закон ӱӱредиӂилери.

Веелзевул: шейтанын адларынын бириси (фена духларын башы).

Давид: Израилин ен анылмыш падишахы, Иуданын сенселесиндӓн.

Динар: гӱмӱш монета – Рома императорлуунда файдаланырды. (Бир гӱннӱк ишин парасы.)

Закон: Айоз Закон йада Моисейин закону, Библийанын илк беш кийады. Бу кийатларда йазылы дӱннейин курулмасы ичин, илк инан адамнары ичин, Израил халкы ичин, оннарын Мысырдан бошандырылмаклары ичин, Айоз бина ичин, курбаннар ичин хем попазлык сыралары ичин. Законда йазылыйды он сымарламак, ани Аллах верди Моисейӓ, йазып Кенди пармааннан ики йонулмуш таш ӱстӱндӓ. Закон аннадэр, ниӂӓ дӱшер севмӓӓ Аллахы хем йакын оланыны (инсаны).

Закон ӱӱредиӂилери: инсаннар, ким ии билирди Закону да инсана аннадырды. Иисусун вакыдында оннар бир кӱчӱк бӧлӱм инсанды, ангылары чок сайгылыйдылар иудейлерин арасында. Оннардан чойу Синедрионун азаларыйды.

Зилотлар: урум дилиндӓ «чок чалышканнар». Иудейлерин дин политиклери, ангылары чок чалышардылар корусуннар иудей динини тайфӓннарын адетлериндӓн да бакардылар ӂенклӓн куртарсыннар инсаны Рома заабитлииндӓн. Олур, ки Иисусун оники апостолун бириси, Симон Кананит, ӧнӂӓ бу групаданды.

Иудейлӓр: чыфытлар.

Кесиклик: еркек органын уӂунун дерисини кесмӓк. Аллахын Авраамнан баалантысына гӧрӓ, хербир иудей чоӂук лӓӓзым каблетсин кесиклик секизинӂи гӱнӱ дуумактан сора.

Кесиклилӓр: иудейлӓр (чыфытлар).

Колонада: бир ӧртӱлӱ ер, нередӓ инсан гезӓбилир хем дурабилир.

Курбаннык: бир ер, нередӓ иудейлӓр курбан гетирӓрдилӓр Аллаха Законун сырасына гӧрӓ.

Левийлилӓр: Израилин оники тамызлыынын бириндӓн, Левий тамызлыындандылар. Попаз диилдилӓр, ама попазлара йардым едирдилӓр. Айоз бинада псалмаларлан хем музыкайлан Аллахы метиннӓрдилӓр, курбан хайваннары курбан ичин хазырлардылар хем башка ишлӓр йапардылар. Израилин оники тамызлыындан бири ичин оннара дейӓрдилӓр «левийлилӓр».

Мессийа (урумӂа «Христос»): бу чыфытча сӧзӱн аннамасы «йааланмыш» йада «Аллахтан сечилмиш». Мессийа – Аллахтан йолланылмыш, ангысы ичин ӧнӂӓ хабер верилмишти Законун хем Пророкларын кийатларында. Иисусун вакыдында иудейлӓр беклӓрдилӓр, ки Мессийа гелсин хем инанардылар, ани О куртараӂэк оннары Романын заабитлииндӓн да кураӂэк Кенди падишахлыыны.

Нард: паалы, ии кокулу йаа.

Паскеллӓ йортусу: Ени Баалантыда Хамурсуз йорту да адланэр. Бу йортуда иудейлӓр анэрлар геӂейи, ачан Аллах, Моисейин заманында, куртарды оннары Мысырдан, нередӓ есирликтӓ булунардылар.

Попаз: изметкӓр Айоз бинада Иерусалим касабасында, иудейлердӓ. Попазлар лӓӓзымды гетирсиннӓр, Моисейин законуна гӧрӓ, хертӱрлӱ курбаннар хем башка изметчилик йапсыннар.

Садукейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм ӱӱренмиш адам, ани инанмардылар башка бишейӓ, не ичин ачык йокту йазылы Моисейин кийатларында. Оннар инанмардылар, ани ӧлӱлӓр дирилеӂеклӓр хем ӧлӱмдӓн сора йашамак олаӂэк. Садукейлерин арасында варды бӱӱк попазлар.

Синагога: бир дин йапысы, нередӓ иудейлӓр топланэрлар хер ӂумертеси гӱнӱ, ки баш иилтсиннӓр Аллаха.

Синедрион: Христозун заманында иудейлерин ен ӱӱсек даавасы. Бӱӱк попазлар, аксакаллар хем билгичлердӓн (70 кишидӓн) курулуйду.

Тайфӓннар: 1) диил иудейлӓр; 2) инсаннар, ани инанэр чок аллахлары.

Фарисейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм адам, ани чалышардылар сыкы тутмаа Моисейин законуну.

Харччылар: харчлары инсандан топлайаннар Рома императорлуун хазнасына. Иудейлӓр азетмӓрдилӓр харччылардан, чӱнкӱ оннар барабар ишлӓрдилӓр тайфӓн Рома заабитлииннӓн хем инсандан топлардылар таа чок пара, некадар лӓӓзым.

Географийа карталары

Table of Contents

- Ени Бааланты: 2 Тимофейӓ

- Ени Бааланты

- Ени Бааланты

- Гириш

- 2 Тимофейӓ

- 1
- 2
- 3
- 4

- Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

- Адам Оолу
- Айоз бина
- Айоз Йазылар
- Аксакал
- Аллахтан корканнар
- Алтар
- Баш попаз
- Билгичлӓр
- Веелзевул
- Давид
- Динар
- Закон
- Закон ӱӱредиӂилери
- Зилотлар
- Иудейлӓр
- Кесиклик
- Кесиклилӓр
- Колонада
- Курбаннык
- Левийлилӓр
- Мессийа (урумӂа «Христос»)
- Нард
- Паскеллӓ йортусу
- Попаз
- Садукейлӓр
- Синагога
- Синедрион
- Тайфӓннар
- Фарисейлӓр
- Харччылар

- Географийа карталары